محمد رضا واليزاده معجزى
171
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
حسينقلى خان ايلخانى مزبور بسيار خوب و حسنه بوده و بىمورد است چنين اهانتى به ايل مزبور روا داشته باشد روابط ظل السلطان با حسينقلى خان بختيارى همچنان حسنه بوده تا 27 رجب سال 1299 كه ايلخانى را به قتل رسانيده است . بنابراين اين مقدمات بهطور قطع و مسلم اهانت ظل السلطان متوجه ايل لرستان فيلى است كه خود او با كشتن سران عشاير باب خصومت را با آنها گشوده است و از اين عبارت چنين برمىآيد كه موضوع اعدام دستهجمعى خوانين ايل بيرانوند و سگوند و غيره در همهجاى ايران براى ظل السلطان عكس العمل سوء داشته و در مجالس و محافل سياسى او را به جهت ارتكاب به اين عمل زشت و سفاكانه تخطئه و سرزنش مىكردهاند . بنابراين عقدههاى خود را خالى كرده است . درهرحال روابط ميرزا ملكم خان و ظل السلطان از اين سال شروع شده و مدت مديدى ادامه داشته است . و چون درنظر آوريم كه چند ماه بعد يعنى در سال 1299 ملكم خود به ايران آمده است ، مىتوانيم دريابيم كه ميرزا ملكم خان در نامه خويش از آمدنش به ايران سخنها گفته بود . ظل السلطان در پاسخ وى نوشته « به اى نحو كان به ايران بياييد » اما چنانكه از نامه ديگر ظل السلطان برمىآيد در اين سفر ديدارى بين اين دو دست نداده است و علت آن اين بود كه فرمان آمدن اين دو به تهران تقارن با يكديگر نداده است . زيرا بنا به مندرجات منتظم ناصرى ظل السلطان در هشتم ربيع الاول 1299 به رسم معمول همه ساله به تهران رفته و در 28 جمادى الاول همين سال به اصفهان بازگشته ، ولى ميرزا ملكم خان اندكى بعد از بازگشت ظل السلطان به اصفهان به تهران وارد شده و در اين نكته از محتواى نامهاى كه ظل السلطان به تاريخ سوم رجب 1299 از اصفهان به ملكم خان كه در تهران بوده نوشته است ، برمىآيد . در اين نامه ظل السلطان مىنويسد : " دو هفته قبل مختصرى مزاحمت دادم تا اكنون به مطالعه شريف رسيده است . مطابق مرقومه جناب جلالتمأب امين الملك خيلى زودتر تشريف خواهند برد ، اگرچه در قرب و بعد تفاوتى براى اتحاد و صميميت نيست لكن اقامت عالى در تهران خود يك نوع تشفى قلب مىدارد . " قدر مسلم اين است كه نه ملكم و نه ظل السلطان هيچيك دست از روابط خود با يكديگر برنداشته و نامههاى متعددى كه به تاريخهاى بعد از اين موجود است ، اين نكته را روشن مىكند . با بررسى نامههايى كه ظل السلطان به ميرزا ملكم خان نوشته است سه دوره متمايز مىتوان در تحول فكرى ظل السلطان تشخيص داد : دوره نخست تا جمادى الاخر 1305 قمرى